بررسی نظرات موافقین و مخالفین فیلم سینمایی رستاخیز؛

آیا «رستاخیز» وهن مذهب است؟

با نزدیک شدن به پایان ماه مبارک رمضان، سینما های اصفهان آماده اکران یکی از بحث برانگیزترین فیلم هایی سینمایی در حوزه اعتقادی است.این فیلم قرار است در سینماهای ساحل، فلسطین و خانواده اکران شود.

هنرنا: با نزدیک شدن به پایان ماه مبارک رمضان، سینما های اصفهان آماده اکران یکی از بحث برانگیزترین فیلم هایی سینمایی در حوزه اعتقادی است.

این فیلم قرار است در سینماهای ساحل، فلسطین و خانواده اکران شود.

اما چیزی که از همه عیان تر است، میزان تضارب آرا در اکران این فیلم است. میزان منتقدان این فیلم به قدری هستند که خود حرفی برای گفتن داشته باشند.

منتقدیین دلایلی را برای ابراز مخالفت خود اعلام کرده اند که احمد رضا درویش، پاسخ آنها را اینگونه داد:

«این فیلم را ابتدا ببینید بعد نقد کنید.»

احمدرضا درویش در اصفهان با اشاره به انتقادات مطرح شده نسبت به سینمای کشور در سال‌های گذشته بیان کرد: سال‌هاست که سینمای کشور را مورد انتقاد قرار می‌دهند، چون در کشور فیلم خوب نداریم و به‌نظر من اگر فیلم خوبی وجود داشت، مردم به سینما می‌آمدند. فرزندان هنر کشور با دغدغه‌هایی که داشتند به این مرز و بوم خدمت کردند، فکر می‌کنم مدیران بهتر می‌توانند چشم‌انداز ایران را ببینند. وی با بیان اینکه رستاخیز بهترین فیلم است، خاطرنشان کرد: به من گفته شد فیلمی بساز که با فرهنگ‌ها و باورهای مردم در یک مسیر باشد و در جهان آواز این فیلم شنیده شود، خوشحالم که اکنون و پس از ساخت، فیلم ما در جشنواره فجر با کسب ۹ عنوان بهترین فیلم شناخته شد. این کارگردان سینمای کشور با انتقاد از کمبود سینماهای مجهز در شهرهای ایران گفت: بنده یک انتقاد از مسئولان دارم و دوست دارم بدانم فیلمی که در بالاترین سطح استانداردها ساخته شده باید در کجا اکران شود، وقتی در کشور تعداد سینماها محدود است، باید در این زمینه چه کرد؟ وی با طرح این سؤال که وقتی مردم نمی‌توانند از آثار ملی بهره ببرند، چطور می‌توانیم فرهنگ کشور را منتقل کنیم، گفت: اگر بهانه مسئولان بودجه است، من هم باید ۱۱ سال پیش می‌گفتم بودجه ندارم، پس فیلم تولید نمی‌کنم؛ باید از سیاست‌گذاران پرسید: جایگاه ظرفیت نمایشی سینما در جهان اسلام و شیعه در کجا قرار دارد؟ درویش درباره اینکه گفته می‌شود برخی از مراجع با اکران این فیلم مخالف هستند، گفت: درباره این سؤال، نمی‌‌دانم چه می‌گویید اما ما برای اکران فیلم نظر مراجع را در نظر گرفته‌ایم که متن نظرات مراجع در درگاه اینترنتی فیلم رستاخیز وجود دارد.

اما منتقدین بسیار سر سخت تر، علم مخالفت با این فیلم را برافراشته اند. چرا که ایرادات مخصوصا تاریخی بسیاری را بر این فیلم وارد می دانند.

بنابراین برآن شدیم تا نظرات مخالفان و موافقان این فیلم را برای اطلاع خوانندگان بیان کنیم.

نظرات مخالفان:

الف) مخالفین می گویند افرادی نظیر حرمله که در واقعه عاشورا حضور داشته اند در این فیلم به راحتی کنار گذاشته شده اند.

ب) برگشتن خون حضرت علی اصغر(علیه السلام) به زمین نقد دومی است که مخالفین بر ان فیلم وارد می دانند در صورتیکه بر اساس روایات ایین خون به آسمان رفته و بازنگشته است.

ج) نشان دادن چهره اهلبیت امام حسن (علیه السلام) و بنی هاشم خارج از عرف ادب

د)حضور خانواده حر ابن زید راحی در داستان کربلا

و) وجود جریانات عشقی برا این فیلم در عرض واقعه کربلا

ه) حضور افرادی در بین عوامل تولید که هیچ نسبتی با واقعه کربلا ندارند.

اما در مقابل عوامل تولید و برخی افراد به گونه ای دیگر واکنش نشان داده اند و هرگونه اظهار نظر را به زمان اکران فیلم واگذار کرده اند، و عنوان می کنند: در حال حاضر نمی توانیم هیچ اظهار نظری در این باره داشته باشیم چرا که هیچ ذهنیتی در این زمینه نداریم.

آنها، مسیر اصلی فیلم را صحیح می دانند و اختلافات موجود را بر مبنای اختلافات تاریخی و روایی عنوان می کنند.

آنها می گویند منابع تاریخ و مذهب که از آن استفاده کرده شده است ؛ این چنن واقعه کربلا را نشان داده است.

اما داستان فیلم بر اساس روایت خود احمد رضا درویش:

«پس از مرگ معاویه، یزید به عنوان خلیفه‌ی مسلمین بر خلافت تکیه میزند و به والیِ مدینه نامه می‌نویسد که از حسین (ع) بیعت بگیرد. بکیر ابن‌ِ‌ حُر که به عنوان پیکِ ویژه‌ی دربارِ دمشق انتخاب شده است مامور رساندنِ نامه یزید به مدینه می شود. او که جوانی پُرشور و در جستجوی حقیقت است در مدینه درمی‌یابد که حاملِ نامه‌ایست که در آن به قتلِ حسین(ع) فرمان داده شده است. بکیر در مکه با افکار و اندیشه‌های امام حسین(ع) آشنا می‌شود. مردم کوفه با ارسال نامه‌هایی بی‌شمار، حسین(ع) را به کوفه دعوت کرده‌اند تا در قیام علیه یزید، آنها را یاری کنند. حر ابن یزید ریاحی، به همراهِ بکیر و دو هزار سوار از سوی عبیداله مأمور می‌شوند به سمتِ کاروان حسین(ع) که به سمت کوفه در حرکت هستند بروند. کاروان امام حسین(ع) در شماری اندک، در کربلا به محاصره‌ی هزاران نفر از سپاهیان‌ِ دستگاهِ خلافت درمی‌آیند. در روز عاشورا ، نورِ حقیقت بر چشمان‌ِ بکیر می‌تابد وواقعه عظیم کربلا رقم م خورد»

اما، استفان واربک آهنگساز فیلم سینمایی رستاخیز، که بخشی از انتقادات به خاطر حضورش در بین عوامل تولید، به عنوان آهنگساز است می گوید:«من شنیده بودم این داستان را ولی فراموش کرده بودم. این داستان برای من مثل حماسه های یونان باستان بود. من به عنوان یک مسیحی بزرگ شدم که البته الان مسیحی نیستم و خیلی از داستان‌های مربوط به این موضوع را فراموش کردم.
بوکر (پسر حر) – در نسخه فارسی بُکیر نام دارد- (یکی دیگر از موارد اختلافی) که در سپاه یزید است و پیغام‌بر لشکر اوست. او از طرف یزید مامور می‌شود که با حضرت عباس و امام حسین مذاکره کند. او آرام آرام در طی این رفت و آمدها با خلوص و ایمان امام حسین آشنا می‌شود و در آخر موضع او عوض می‌شود و به سمت امام حسین و خانواده‌اش می‌ آید و نمی‌تواند به خودش بقبولاند که با امام حسین بجنگد. بوکر (بُکیر) شخصی بیرون از ماجرا است که شما امام حسین را در چشمان او می‌بینید. به همین خاطر هم من با شخصیت او در فیلم ارتباط برقرار کردم.

دو صحنه در فیلم بود که روی من تاثیری زیاد گذاشت. صحنه ای بود که حضرت عباس نزدیک رودخانه نشسته و تصویر آسمان در رودخانه پیدا شده با وجود این که او می‌داند کشته خواهد شد ولی کاری را انجام می‌دهد که پر از امید است. صحنه دیگر آن صحنه قاصد یزید، بوکر (بُکیر) است که به سپاه امام حسین پیوسته و زخمی شده و در میدان جنگ زانو زده و شاهد کشته شدن خانواده امام حسین است.

صحبت آقای درویش در این فیلم به مخاطب ایرانی محدود نمی‌شود. پس اولین اقدام من برای ساخت موسیقی این بود که با فیلم و قصه آن هرچه بیشتر آشنا شوم. موقعیتی که فیلم در آن اتفاق می‌افتد یک جغرافیای بسیار پهناوری است که کشورهای زیادی را شامل می‌شود و اسلام مذهب بزرگی است؛ پس من باید بر روی گونه بزرگ موسیقایی کار می کردم. با مشورتی که با آقای درویش داشتم تصمیم گرفتم از سازهایی استفاده بکنم که در عین حالی که احساس را منتقل می کند بتواند شرایط خاص جغرافیایی را هم به مخاطب منتقل بکند. از سازهای تنبک، کمانچه، دودوک، نی و عود در ساختن موسیقی این فیلم بهره گرفتم. و از این سازها در قالب ارکستر سمفونیک استفاده کردیم تا بتوانیم احساس را هر چه بهتر منتقل کنیم. فضایی که در قصه فیلم روایت می‌شود بسیار وسیع است. آسمان و زمین عظیم هستند بنابراین موسیقی باید حجم داشته باشد تا بتواند به درستی مکمل داستان باشد.

لازم به ذکر ایت این فیلم در شب قدر امسال در سالن پنج آذر سازمان بسیج مستضعفین و در حضور سردار نقدی اکران شد.

 

اما دیدگاه مراجع معظم تقلد درباره نشان داد چهره اهلبیت علیهم السلام:

مرحوم حضرت آیت الله العظمی امام سید روح الله خمینی (ره)

با تاکید فراوان بر لزوم اجرای عزاداری ها به شکل سنتی ، تعزیه و شبیه خوانی ، چنانچه مشتمل بر فساد و دروغ نباشد ، جایز شمرده اند .

پرسش : آیا تشبه به اهل بیت (علیهم السلام) در نمایش و تعزیه و غیر آن جایز است ؟

پاسخ : با مراعات احترام آنان ، جایز است.

(عبدالرحیم موگهی ، ۱۳۸۵ ، ص ۳۳۶)
حضرت آیت الله العظمی سید علی خامنه ای (مقام معظم رهبری)

پرسش : صورتگری یا صحنه سازی از زندگانی حضرت محمد (ص) یا دیگر پیامبران گذشته یا معصومین (ع) یا هر راز و رمز مقدس تاریخی و نشان دادن آنها بر پرده سینما یا صفحه تلویزیون یا صحنه تئاتر و غیره جایز است ؟

پاسخ :

بسمه تعالی

سلام علیکم و رحمه الله و برکاته

اگر مستلزم توهین یا نسبت باطلی به آن حضرات (علیهم السلام) نباشد فی النفسه اشکال ندارد.

موفق و مؤید باشید

حضرت آیت الله العظمی سید علی سیستانی

پرسش : صورتگری یا صحنه سازی از زندگانی پیامبران (ص) یا معصومین (ع) یا هر راز و رمز مقدس تاریخی و نشان دادن آنها بر پرده سینما ، صفحه تلویزیون یا صحنه تئاتر و غیره جایز است ؟

پاسخ : اگر اصل حرمت و بزرگداشت آنان رعایت شود و شخصیت مقدس آنان را در اذهان مردم خدشه راد نکند، مانعی ندارد.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پرسش : رعایت حدود در نمایش زندگانی پیامبران و معصومین (علیهم السلام)برای ارائه زندگی معصومان (علیهم السلام) از طریق فیلم و نمایش و سریال ، با حفظ حدود فقهی چه راه حلَی را ارائه می دهید؟

پاسخ : بهترین راه حل این است که معصومین (علیهم السلام) را به صورت مبهم یا در هاله ای از نور نشان دهند ، تا مشکلی از این جهت ایجاد نشود،

ولی درباره دیگران چنانچه احترامات لازم رعایت شود، نشان دادن آنها اشکالی ندارد.

مرحوم حضرت آیت الله العظمی محمد تقی بهجت

۱۸۲۶. تشبه به اهل بیت (علیهم السلام) در نمایش ، تعزیه و… چه حکمی دارد ؟

پاسخ : اگر هتک احترام نشود ، مانعی ندارد.

(سایت معظم له: بخش استفتائات)

مرحوم حضرت آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خویی

پرسش : آیا تهیه فیلم تاریخی از پیامبر (ص) و ائمه (ع) جایز است ؟

بازی کردن نقش آنان چه حکمی دارد؟ آیا هر کس میتواند در نقش آنان بازی کند ، یا اینکه باید مؤمن باشد؟

بازی کردن در نقش انسانهای پاک ، غیر از معصومان ، مانند : {حضرت} عباس ، {جناب} سلمان، {حضرت} ابی طالب و … چه حکمی دارد؟

ونیز بازی کردن در نقش پیامبران گذشته ، چگونه است؟

پاسخ : در همه ، معیار یکی است. همه در حکم به جواز برابرند. و اگر این کارها ، هتک ائمه (ع) و اولیاء نباشد ، جایز است.

هرگاه ایین شرط تضمین شود ، نمایش، بی اشکال خواهد بود.

لازم به ذکر است دفتر آیت الله العظمی وحید خراسانی نسبت به اکران این فیلم موضع گرفته و تماشای این فیلم را ایز نمی دانند.

 

 

 

Go to TOP