داستان انقلاب داستانی همه گیر و روبه گسترش

کتاب « رود زاینده» با تألیف دکتر ابطحی در چهار فصل به مبارزات مردم اصفهان در دوره پهلوی دوم تا سال ۱۳۵۶ می پردازد.

در آستانه فرارسیدن چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب و نقش مهم و موثر شهر اصفهان در این پیروزی به گفت و گو با سیدعلیرضا ابطحی (دکترای تاریخ ) عضو هئیت علمی گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد و مولف این کتاب پرداختیم، وی با بیانی شیوا به توضیح چگونگی شکل گیری و تألیف این کتاب پرداخت که در زیر می خوانید.

از چگونگی شکل گیری کتاب «رود زاینده» برایمان بگویید؟

آغاز قضیه با پیشنهاد آقای محمدرضا رهبری و هماهنگی یکی از دوستان به اسم آقای زمانی شکل گرفت، آنان با این رویکرد به سراغ ما آمدند که مطالبی را با موضوع انقلاب و نقش مردم اصفهان در آن به صورت مطالب خام فراهم کنیم تا دست مایه‌ی شود برای هنرمندان تا بتوانند از روی آن فیلمنامه بنویسند و یا سایر قالب های هنری دیگر را از آن استخراج کنند. دایره ی نوشتن ما قرار بود گسترده باشد و افرادی که این مطالب را می خوانند با توجه به زوایای مختلف به استخراج مطالب بپردازند. در واقع نبود مطلب مدون به علاوه نیاز نویسندگان جوان برای فیلم نامه و نمایش نامه نویسی ما را بر آن داشت تا اقدام به گردآوری مطالب کنیم.

گردآوری مطالب چه زمانی اتفاق افتاد و چقدر به طول انجامید؟

این اتفاق قرار بود در سال ۸۹ بیافتد، در آن سال‌ها خیلی از آثاری که اکنون در زمینه انقلاب به بازار آمده است هنوز به بازار نیامده بود، پس از شروع جمع آوری مطالب کار جدی تر شد و کم‌کم ملاحظات متعددی شکل گرفت و علی رغم آماده شدن کار در سال ۹۲ چاپ آن تا سال ۹۷ به تعویق افتاد و این سال ها سبب شد تا آثاردیگری هم روانه بازار شود. اما با این وجود این اثر جذابیت های خود را دارد.

جذابیت این اثر چیست؟

این اثر جذابیت خود را دارد، قلم یک قلم روان است و دارای جذابیت خیلی زیادی است و یکی از نکات تمایز این اثر نحوه دسته بندی مطالب در این کتاب است، لازم به ذکر است کتابی که اینگونه مطالب راجع به انقلاب و اصفهان را دسته بندی کند تا آن زمان وجود نداشت در این کتاب تمامی احزاب و گروه ها را در کنار هم دیگر مطرح کردیم گرچه کم کم این گروه‌ها زاویه پیدا کردند و از یک دیگر جدا شدند. نکته سوم در این کتاب بحث در مورد گروه‌های نظامی و سیاسی فعال در اصفهان از سال ۴۲ است که اطلاعات کمتری راجع به آن وجود داشت.

آیا در این کتاب تمامی احزاب و فعالیت آنها آمده است؟

ما قرارنبود تاریخ سیاسی و اجتماعی اصفهان را بنویسیم زیرا آنچنان تحولاتی در تاریخ وجود دارد که نمی‌تواند به درستی به آنها پرداخت، ما می خواستیم شرحی به نحوه گرایش روز افزون افراد و گروه‌ها به سمت مسائل سیاسی و فعالیت هایی که انجام داده اند داشته باشیم و به همین منظور از زمان پس از اشغال ایران در سال ۱۳۲۰ فعالیت ها به صورت کلی مطرح شد و شرح مختصری از فعالیت این گروه ها داده شد. در این میان گروه های مشهور اصفهان و شخصیت های مطرح مانند گروه مهدی هاشمی و اتفاقات منجر به شهادت آیت الله شمس آبادی و گروه ۹۰ نفره و… نام برده شده اند.

فصول مختلف کتاب چه مباحثی را مطرح می کند؟

این کتاب، تحولات کلی از سال ۱۳۲۰ تا قیام ۱۵ خرداد ۴۲ است، از پانزده خرداد به بعد اتفاقات سال ۴۱ و زمینه فعالیت‌های این سال و انجمن های ایالتی و ولایتی و موضوع انقلاب سفید و واکنش‌ها را در عید ۱۳۴۲ و ۱۵ خرداد و انعکاس در اصفهان بررسی می شود. از سال ۴۳ به بعد که فضا بسته می شود فعالیت ها به سمت فعالیت های نظامی و سیاسی می رود و عملکرد گروه ها و شخصیت های سیاسی و مذهبی و نظامی در این فعالیت ها مورد بررسی قرار داده ایم، در بخش زندگی‌نامه نیز تا سال ۵۵ جلوتر نرفتیم.

انگیزه نگارش چنین کتابی چه بود؟

اهداف و نحوه و روند کار ما در مقدمه کتاب ذکر شده است، هدف ما در این نگارش ثبت بوده است نه اثبات، ما در این کتاب اتفاقاتی که رخ داده را بیان می کنیم ولی در مورد درستی و نادرستی آن اثباتی نداریم و شرح و ثبت اتفاقات در حد امکان صورت گرفته است، در واقع داستان انقلاب همه گیر و رو به گسترش است و تلاش ما این بوده است که قطاری را راه بیندازیم و کاری انجام دهیم که به شناخته شدن و نشان دادن آنچه گروه‌ها و احزابی که در اصفهان پیش از انقلاب انجام داده اند بپردازد.

از چه منابع و اسنادی برای نوشتن این کتاب بهره بردید؟

چند دسته منابع و اسناد داشتیم یکی کتاب هایی که با هدف اوضاع سیاسی و نشان دادن شرایط پس از جنگ جهانی در اصفهان وجود داشتند، دسته دوم اسناد و مطالب منتشر شده توسط شخصیت های انقلاب که توسط وزارت اطلاعات به چاپ رسیده بود مثل مرحوم خادمی استفاده کردیم، دسته سوم اسنادی که در گوشه و کنار چاپ شده و منتشر نشده و به صورت خام بودند. دسته چهارم مصاحبه هایی که قبلا افراد متعدد انجام داده بودند.

مسئول جمع‌آوری این اسناد و منابع چه کسی بود؟ یعنی کار به صورت گروهی بود یا انفرادی؟

مسئولیت متعدد قضیه با من بوده است، چارچوب چیدمان نیز با من بود اما در این میان خانم کیمیا کشتی آرا دانشجوی دکترای دانشگاه اصفهان بسیار به من کمک کرد بسیاری از دوستان که در آغاز کتاب نام آنها آورده شده برای فراهم کردن مطالب اولیه کمک کردند.

رویکرد کتاب تاریخی است یا رویکرد دیگری دارد؟

کتاب رویکرد تاریخی دارد و هدفمان ثبت بر اساس زمان و دوری از احساسات است، توجه ما به استناد اثر بود که حالت کمی و ارزیابی به کار می دهد، این کار قابل باور و ارزیابی است و مستند و متقن و بی طرف بودن در آن وجود دارد.

 

گفتنی است، کتاب «رود زاینده» در ۳۳۸ صفحه توسط واحد آموزش و پژوهش اصفهان منتشر شده است، در فصل اول مروری بر تحولات اشغال ایران و قیام ۱۵ خرداد در اصفهان، در فصل دوم مروری بر فعالیت مستمر احزاب سیاسی در اصفهان از سال ۲۰ الی ۵۵ دارد و فصل سوم به گروه ها و سازمان های سیاسی و فرهنگی ، نظامی فعال در اصفهان در پیش از انقلاب و فصل چهارم به زندگینامه ی رجال و شخصیت های فعال در شهر اصفهان از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۶ می پردازد.

Go to TOP