نقاشی با موضوع شهدا کار هر کسی نیست

اسدی با ابراز تاسف از اینکه در ایران مسئولان فرهنگی در حوزه نقاشی دیواری شهدا کم کاری کرده‌اند، اظهار داشت: به جای کار در این خصوص تنها به شعار بسنده شده است.

به گزارش هنرنا «مرتضی اسدی»، از هنرمندان عرصه جنگ و دفاع مقدس در گفت‌وگو با  فارس درباره به تصویر کشیدن پرتره شهدا در سطح شهر و سابقه آن در جهان و ایران گفت: دیوارنگاری ارزشی و با موضوع شهدا به دوران انقلاب بر می‌گردد یعنی با مطرح شدن مساله شهید و شهادت، جامعه احساس کرد که باید با معرفی افرادی که در این راه قدم برداشتند و به عنوان ایثارگر حضور دارند، به نوعی تقدیر شود. در تمام انقلاب‌های بزرگ دنیا نیز چنین اتفاقی افتاده است، از انقلاب کبیر فرانسه گرفته تا انقلاب بولشویکی روسیه، تجلیل از شهید بوده است. البته تفاوت در اینجا است که در فرهنگ‌های دیگر کسی که در راه انقلابی جان فدا می‌کند و توسط حکومت ظالم کشته می‌شود، شهید می‌دانند، اما در فرهنگ دین اسلام، شهید به کسی اطلاق می‌شود که در جهاد در راه خدا جانش را از دست می‌دهد و  در قرآن کریم نیز به آن تاکید شده است.

وی با بیان اینکه هر فرهنگی، تعریف ویژه‌ای از شهید دارد، عنوان کرد: در تمامی فرهنگ‌ها شهید و قهرمان مساله مهمی بوده و برای معرفی و قدرشناسی از شهدای خود، فیلم و مجسمه یادبود ساخته‌اند و مردم به مکان‌هایی که مسجمه‌ها آنجا است می‌روند و یاد آنها را زنده نگه می‌دارند.

اسدی با ابراز تاسف از اینکه در کشور ایران چنین اتفاقاتی رخ نداد و مسئولان فرهنگی در این زمینه کم کاری کرده‌اند، اظهار داشت: به جای کار در این خصوص تنها به شعار بسنده شده است.

وی در ادامه به نقاشان جوان انقلاب اشاره کرد و گفت: تعدادی از نقاشان جوان بعد از انقلاب، یکسری آثار را خلق کردند و این افراد نقاشی انقلاب را به دوش کشیدند. از طرف دیگر نقاشان پیشکسوتی بودند که در ابتدا این انقلاب را باور نداشتند و خود را کنار کشیدند، اما به تدریج اینها نیز در اواخر دهه ۶۰ وارد عرصه شدند و البته نقاشی‌هایی که دل‌شان می‌خواست را کشیدند.

این نقاش انقلاب با اشاره به بکارگیری نیروی مردمی در زمان جنگ برای تصویر کردن شهدا بر دیوارهای شهر، توضیح داد: وقتی جنگ شروع شد، این تعداد نقاش نمی‌توانستند همه شهرها را پوشش دهند، به همین دلیل نیروهای مردمی، بسیجی و مانند اینها به کمک هر آنچه از نقاشی بلد بودند سعی کردند از شهدای خود تصویری در محلات و بر روی دیوار و پلیت‌های آهنی نقاشی کنند. این در حالی بود که این نقاشی‌ها به لحاظ زیبایی‌شناسی در برخی مکان‌ها غیرقابل دفاع و در برخی جاها قابل دفاع بود، چراکه از نیروی مردمی که آموزش نقاشی ندیده، نباید توقع داشته باشیم شاهکار آفریند یا عکس پرسنلی یک شهید را در اندازه بزرگ روی دیوار بکشد. طبیعتاً کارهای غیرمنطقی هم اتفاق افتاد ولی چون نیت خیر بود، به نظر من تاثیرات مثبتی را در آن دوران گذاشت، گرچه کارها از لحاظ تکنیکی قابل دفاع نبود و از لحاظ فن نقاشی، آسیب‌هایی را به نقاشی‌هایی وارد کرد که در شأن شهدای ما نبود، اما به لحاظ باور، مردم سنگ تمام گذاشتند.

به گفته وی، هیچ کدام از ما نقاشان نمی‌توانیم ادعا کنیم که چرا این اتفاق افتاده است، چراکه این حرکت خودجوش و مردمی و به نظر من موثر بود. به اعتقاد من مردم منتظر روشنفکران و همکاری آنها نشدند، چراکه در آن دوران زمانی برای تاخیر وجود نداشت و مدام شهدا به شهرها می‌رسیدند و دیگر وقتی نمی‌ماند.

این عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه شاهد با اشاره به دوران پس از جنگ و عدم ساماندهی نقاشی شهدا بر دیوارها، گفت: پس از جنگ نیز بنیاد شهید متولی اصلی تصویر کردن پرتره شهدا به صورت با مضمون و بی‌مضمون روی دیوارها شد که برای این کار چندین شرکت پیمانکاری برای انجام این نقاشی‌ها قرارداد بستند که کار آنها نیز قابل قبول نبود. بسیاری از هنرمندان در این دوران، از بوم فراتر نرفتند، البته تعداد اندکی نیز از جمله ایرج اسکندری، مسعود صمیمی و جواد متولی کارهای خوبی را بر دیوار شهر خلق کردند.

وی افزود: در همان دوران غلامعلی طاهری در معاونت فرهنگی بنیاد شهید فعال شد و پرتره‌های شهدا را با گواش روی پارچه می‌کشیدند و تحویل خانواده‌های آنها می‌دادند که هنوز هم بسیاری از این نقاشی‌ها در خانه‌های شهدا به یادگار موجود است.

مرتضی اسدی با بیان اینکه نقاشی دیواری با انقلاب اسلامی شروع شد، اظهار کرد: نقاشی دیواری به صورت مردمی پیش رفت و طبیعتاً در زمان جنگ با مفهوم ایثارگری و شهادت ادامه یافت، اما الان و در حال حاضر نباید نقاشی با موضوع شهدا را به برخی بی‌تجربه‌های این حوزه بسپاریم، چراکه شهدا قدر و منزلت دارند و امکان اینکه کار خوبی از آب در نیاید وجود دارد، چراکه به مفهوم نقاشی شهدا ضربه وارد می‌کند و شبیه به دورانی می‌شود که کارهای خوبی روی دیوارهای شهر عرضه نشد.

وی در خصوص اختصاص دوسالانه دیوارنگاری به موضوع و عنوان شاهدان شهر تصریح کرد: راه اندازی جشنواره‌ نقاشی دیواری با موضوع شهدا حرکتی مثبت است و نباید اعتراضی شود که چرا در دوره‌های گذشته موضوع آثار این دوسالانه آزاد بوده اما حالا موضوعی خاص و آن هم شهدا در نظر گرفته شده است. به نظر من هر کسی که توان و زمان انجام این کار را دارد باید وارد میدان شود و بعد از این دوسالانه نیز این حرکت باید ادامه پیدا کند، چراکه کارهای خوبی با این موضوع در سطح شهر نداشتیم و این نقاشی ها باید بازسازی شوند. همه باید در این راه کمک کنند و اگر نقدی وجود دارد باید به کارها گرفته شود تا در جهت رفع نواقص دوسالانه باشد.

اسدی در مورد تاثیر این دوسالانه بر فرهنگ عمومی شهری و آسیب‌شناسی آن خاطرنشان کرد: اگر فرهنگ ایثار و شهادت در نقاشی‌های دیواری منعکس شود در سطح عمومی جامعه تسری پیدا می‌کند، چراکه شهدا متعلق به این مملکت و مردم است. بازآفرینی و ترمیم کارهای گذشته روی دیوار نیز بهترین شیوه برای تاثیرگذاری بیشتر این نقاشی‌ها است. اما کسانی که در این کار حرفه‌ای نیستند، به نظر من نباید وارد میدان شوند و کار با موضوع شهدا نقاشان زبده‌ای را می‌طلبد چون اثر بد هم نشان دهنده ضعف نقاش خواهد بود و هم به وجهه شهدا و فرهنگ شهادت در اذهان عموم لطمه می زند.

این استاد دانشگاه در پایان ابراز امیدواری کرد که کارهای خوبی به این دوره دوسالانه برسند و افزود: در این مرحله از کار حتی اگر ۵۰ اثر خوب در ارتباط با شهدا بر دیوارهای شهر تهران کار شود، کافی است.

سومین دوسالانه ملی دیوارنگاری شهری در سه بخش مسابقه شاهدان شهر، بخش پژوهش و مروری بر آثار دیوارنگاری شهری، از سوی سازمان زیباسازی شهر تهران برگزار می شود. هنرمندان در بخش مسابقه این رویداد هنری با موضوع قرار دادن،آیات، اذکار و روایات اسلامی، رویدادهای زندگی حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و یاد و خاطره ایثارگران (شهدا و جانبازان) به نقاشی دیوارهای از پیش تعیین شده در شهر تهران می پردازند. علاقمندان جهت دریافت اخبار و اطلاعات بیشتر می‌توانند به آدرس اینترنتی www.zibasazi.ir مراجعه کنند.

Go to TOP